بهترین داروها برای درمان بیماری ام اس چیست؟

مقدمه ای بر بیماری ام اس

مولتیپیل اسکلروزیس (ام اس) بیماری است که به سلول های عصبی در سیستم عصبی مرکزی (CNS) آسیب وارد می کند. سیستم عصبی مرکزی از مغز، نخاع و عصب بینایی تشکیل شده است.

ام اس باعث ایجاد علائمی می شود که به تدریج وخیم تر می شوند و نیز پس از یک دوره کنترل بیماری علائم ناگهانی را ایجاد می کند. این ظهور ناگهانی علائم، عود بیماری ام اس نامیده می شود.

هیچ درمان قطعی برای ام اس وجود ندارد، و آسیب های ناشی از این بیماری بهبود نخواهد یافت، با این حال، داروهایی وجود دارد که می تواند به کنترل نسبی این بیماری و بهبود وضعیت بیمار کمک کند.

کنترل این بیماری بر اساس داروهایی است که عود مجدد آن را درمان کرده و همچنین سرعت بیماری را تعدیل می بخشد تا میزان آسیب وارده بر بدن بیمار و ایجاد ناتوانی در وی را کاهش دهد. و داروهای دیگری نیز وجود دارند که برای درمان علائم و عوارض ناشی از ام اس تجویز می شوند.

بر اساس داده های سازمان غذا و دارو این داروها برای درمان بیماری ام اس تأیید شده اند:

  •  داروهای خوراکی: dimethyl f
  • (zumarate (Tecfidera); fingolimod (Gilenya); teriflunomide (Aubagio
  • داروهای تزریقی: interferon beta-1a (Avonex, Rebif); interferon beta-1b (Betaseron, Extavia); glatiramer acetate (Copaxone, Glatopa); peginterferon beta-1a (Plegridy
  • داروهایی تزریقی (خود تزریقی): alemtuzumab (Lemtrada);mitoxantrone hydrochloride; natalizumab (Tysabri); ocrelizumab (Ocrevus


درمان های تعدیل کنندۀ بیماری (DMTs)

انواع مختلفی از داروهای تعدیل کنندۀ بیماری وجود دارد که برای کمک به تغییر دورۀ بیماری ام اس تجویز می شوند. طول درمان با این داروها بسته به میزان مؤثر بودن آنها برای بیمار، می تواند از چند ماه تا چند سال  متغیر باشد.

ممکن است پزشک در طول دورۀ درمان از بیمار بخواهد میزان مصرف این داروها را تغییر دهد، که بستگی به این دارد که این داروها چه تأثیری در کنترل بیماری داشته اند و بیمار عوارض جانبی مصرف آنها را تا چه اندازه ای می تواند تحمل کند.

اگر بیمار در طول دورۀ درمان، داروهای تعدیل کننده دیگری را برای کنترل بیماری مصرف کند، پزشک متوجه خواهد شد که آیا این داروهای جدید باعث افزایش ضایعات ناشی از ام اس در بیمار شده اند یا خیر.

محصولات اینترفرون بتا

اینترفرون بتا– (1a (Avonex, Rebif) ،peginterferon beta-1a (Plegridy، و اینترفرون بتا-1b ((Betaseron, Extavia، داروهای تزریقی هستند.

این داروها به تغییر (تعدیل) عود مجدد بیماری و ام اس پیش روندۀ ثانویه در حالت فعال کمک می کنند، منظور از حالت فعال آن است که عود بیماری روی داده و یا اینکه ضایعات جدید در اسکن ام آر آی مشاهده شده است.

این داروها از پروتئین هایی تشکیل شده اند که از ورود برخی از سلول های سفید خون به داخل مغز و نخاع جلوگیری می کنند. زیرا پزشکان احتمال می دهند که این سلول های سفید به میلین، که یک لایه محافظ بر روی رشته های عصبی است آسیب وارد می کنند.

بنابراین، جلوگیری از ورود برخی گلبول های سفید به مغز و نخاع می تواند باعث شود شدت آسیب دیدگی آنها شتاب کمتری داشته باشد و تعداد دفعات عود مجدد بیماری نیز کاهش یابد.

بیمار خودش این داروها را تزریق می کند. ارائه دهنده خدمات بهداشتی به او یاد می دهد چگونه این کار را انجام دهد. تعداد دفعات تزریق بستگی به نوع دارو دارد:

  • Rebif: سه بار در هفته
  • Betaseron: یک روز در میان
  • Extavia: یک روز در میان
  • Avonex: یک بار در هفته
  • Plegridy: هر دو هفته یکبار

گلاتیرامر استات (کوپاکون) ((Glatiramer acetate (Copaxone)

گلاتیرامر استات (کوپاکون) یک مادۀ تولید شده است که شبیه پروتئین پایه میلین طبیعی است. این دارو باعث فعالیت گلبول های سفید می شود تا به جای حمله به سلول های میلین، به بخشی از آن مادۀ شبیه پروتئین میلین حمله کنند.

مصرف این دارو برای درمان عود مجدد بیماری و ام اس پیشروندۀ ثانویه در حالت فعال می باشد، منظور از حالت فعال، عود بیماری و یا مشاهده ضایعات جدید در اسکن ام آر آی می باشد.

بیمار این دارو را هر روز یکبار یا سه بار در هفته تزریق می کند و ارائه دهنده خدمات بهداشتی نحوۀ تزریق را به او یاد می دهد.

گلاتاپا (Glatopa) یک گونۀ تأیید شده از کاپاکون (Copaxone) است.

ناتالیزومب (تایسبری) ((Natalizumba (Tysabri)

ناتالیزوماب (Tysabri) یک آنتی بادی است که مانع از حرکت گلبول های سفید آسیب دیده به سوی مغز و نخاع می شود.

این دارو برای درمان عود مجدد بیماری و ام اس پیشروندۀ ثانویه در حالت فعال مصرف می شود، یعنی زمانی که عود بیماری و یا ضایعات جدید در اسکن ام آر آی  مشاهده می شود.

ارائه دهنده خدمات بهداشتی این دارو را به عنوان تزریق داخل وریدی (IV) در اختیار بیمار قرار می دهد. تزریق این دارو حدود یک ساعت طول می کشد و بیمار هر چهار هفته یکبار آن را دریافت می کند.

میتوکسانترون هیدروکلراید (Mitoxantrone hydrochloride)

میتوکسانترون هیدروکلراید در اصل برای درمان سرطان استفاده می شد. اما امروزه به عنوان دارو برای درمان بیماری ام اس نیز آن را به بیماران تجویز می کنند. این دارو فعالیّت سلول های سیستم ایمنی که قصد حمله به سلول های میلین دارند، را متوقف می سازد. و صرفاً به صورت مشابه آن در بازار موجود است.

در صورتی که داروهای دیگر تأثیری نداشته باشند این دارو برای درمان بیماری ام اس پیشروندۀ ثانویه و عود وخیم تر آن تجویز می شود. این دارو خطر بالایی از عوارض جانبی را به همراه دارد، بنابراین مصرف آن فقط برای بیمارانی که مبتلا به نوع شدیدتر ام اس هستند تجویز می شود.

ارائه دهنده خدمات بهداشتی این دارو را به عنوان یک داروی تزریق داخل وریدی که تزریق آن زمان کمتری می برد هر سه ماه یکبار به بیمار ارائه می دهد. 

آلمتوزوماب ((Alemtuzumab (Lemtrada)  

آلمتوزوماب (Lemtrada)، برای بیمارانی تجویز می شود که مبتلا به نوع عود کنندۀ ام اس هستند و پیش از این دو نوع از داروهای درمان را مصرف کرده اند اما این داروها تأثیری در بهبودی آنها نداشته اند.

مصرف این دارو باعث کاهش تعداد خاصی از گلبول های سفید در بدن می شود و این عمل ممکن است از میزان التهاب و آسیب وارد شده به سلول های عصبی بکاهد.

آلمتوزوماب به عنوان تزریق هر چهار ساعت یکبار به بیمار داده می شود. برای شروع، بیمار این دارو را به صورت روزانه و به مدت پنج روز دریافت خواهد کرد. سپس، ١٢ ماه پس از شروع نخستین مرحله از درمان، تزریق آن به مدت سه روز دیگر هم افزوده می شود و بیمار به صورت روزانه و هشت روز در ماه دریافت خواهد کرد.

اکرلیزوماب ((Ocrelizumab (Ocrevus)

این دارو جدیدترین داروی تزریقی برای درمان ام اس است، که در سال ٢٠١٧ از سوی سازمان غذا و دارو به تأیید رسیده است و نخستین دارو برای درمان بیماری ام اس پیشروندۀ اولیه می باشد. همچنین برای درمان نوع عود مجدد ام اس نیز تجویز می شود.

اکرلیزوماب لنفوسیت های B را که مسئول آسیب و تعمیر غلاف میلین هستند هدف قرار می دهد.

برای شروع، بیمار این دارو را در دو تزریق ٣٠٠ میلی گرمی هر دو هفته یکبار، و پس از آن، هر شش ماه یکبار با تزریق ۶٠٠ میلی گرم دریافت خواهد کرد.

همچنین بیمار در روزهایی که این دارو به او تزریق می شود برای کاهش خطر واکنش به دارو، یک استروئید و یک آنتی هیستامین نیز دریافت می کند.

فینگولیمد ((Fingolimod (Gilenya)

فینگولیمد (Gilenya) یک کپسول خوراکی است که بیمار روزی یک عدد از آن را مصرف می کند.

این نخستین داروی خوراکی برای درمان عود مجدد ام اس است که به تأیید سازمان غذا و دارو رسیده است.

داروی فینگولیمد باعث می شود گلبول های سفید آسیب دیده در گره های لنفاوی بمانند و در نتیجه احتمال آنکه این گلبول ها بتوانند وارد مغز و نخاع شوند و به آنها آسیب برسانند، کمتر خواهد شود.

تری فلونومید ((Teriflunomide (Aubagio)

تری فلونومید (Aubagio) یک قرص خوراکی است که به صورت روزانه یک عدد مصرف می شود.

این دارو برای درمان عود مجدد بیماری و ام اس پیشروندۀ ثانویه در حالت فعال مصرف می شود، یعنی زمانی که عود بیماری و یا ضایعات جدید در اسکن ام آر آی مشاهده می شود.

تری فلومونید، باعث انسداد آنزیمی می شود که گلبول های سفید آسیب دیده به آن نیاز دارد، لذا، باعث کاهش تعداد این گلبول ها می شود و در نتیجه از میزان آسیب ایجاد شده توسط این گلبول ها کاسته می شود.

دی متیل فومارات ((Dimethyl fumarate (Tecfidera)

دی متیل فومارات (Tecfidera) یک کپسول خوراکی است که بیمار آن را به صورت روزی دو عدد مصرف می کند.

این دارو برای درمان عود مجدد بیماری و ام اس پیشروندۀ ثانویه در حالت فعال مصرف می شود، یعنی زمانی که عود بیماری و یا ضایعات جدید در اسکن ام آر آی مشاهده می شود.

این دارو با دخالت در فعالیت برخی سلول های سیستم ایمنی بدن و مواد شیمیایی باعث کاهش خطر عود بیماری ام اس می شود.

داروهایی برای درمان عود مجدد بیماری ام اس

در حالی که در بسیاری از موارد عود بیماری به خودی خود از بین می رود، اما در مواردی که این حالت شدیدتر می شود بایستی درمان شود.

وجود التهاب در بدن باعث عود بیماری ام اس می شود و نوعاً با کورتیکواستروئیدها درمان می شود. این داروها التهاب را کاهش داده باعث می شوند حملات ناشی از ام اس شدت کمتری داشته باشد. کورتیکواستروئیدهایی که برای درمان ام اس بکار می روند عبارتند از:

  • (dexamethasone (Dexamethasone Intensol
  • (methylprednisolone (Medrol
  • (prednisone (Prednisone Intensol, Rayos

اگر کورتیکواستروئیدها تأثیری نداشته باشند، پزشک ممکن است کورتیکوتروپین (H.P. Acthar Gel) را تجویز کند.

کورتیکوتروپین (Corticotropin) یک داروی تزریقی است و به عنوان ژل ACTH نیز شناخته می شود. این دارو باعث فعالیت قشر آدرنالین می شود تا هورمون های کورتیزول، کورتیکوسترون و آلدوسترون را ترشح کند. ترشح این هورمون ها به کاهش التهاب کمک می کند.

داروهایی برای درمان علائم و عوارض ام اس

داروهای دیگری نیز وجود دارند که می توانند برای درمان علائم خاص بیماری ام اس یا عوارض ناشی از آسیب های مرتبط با آن به بکار برده شوند.

داروهایی برای درمان مشکل راه رفتن

 (Dalfampridine (Ampyra یک قرص خوراکی است که دو بار در روز برای کمک به بهبود راه رفتن بیمار مصرف می شود.

این دارو باعث انسداد منافذ کوچک در سلول های عصبی به نام کانال های پتاسیم می شود. این عمل باعث می شود سلول های آسیب دیده بتوانند به بهترین شکل پیغام ها را ارسال کنند. هدایت امواج عصبی بهبود یافته به کنترل و استحکام عضلات پا کمک می کند.

داروهایی برای درمان اسپاسم یا سفتی عضلات

پزشک معالج داروهای نرم کنندۀ عضلانی را اغلب برای آن دسته از بیماران ام اس که دچار سفتی عضلات به صورت دردناک یا اسپاسم عضلانی هستند، تجویز می کند. داروهایی که به طور معمول برای درمان این علائم تجویز می شوند عبارتند از:

  • (baclofen (Lioresal
  • (onabotulinumtoxinA (Botox
  • (cyclobenzaprine (Fexmid
  • (dantrolene (Dantrium
  • (diazepam (Valium
  • (tizanidine (Zanaflex

داروهایی برای درمان خستگی

خستگی مداوم یک مشکل رایج برای افراد مبتلا به ام اس می باشد. ممکن است پزشک برای درمان این عارضه، دارویی مانند مدافینیل ((modafinil (Provigil) را تجویز نماید.

همچنین ممکن است پزشک دارویی با نام off-label را نیز تجویز کند. منظور از off-label دارویی است که برای درمان یک بیماری مشخص از سوی سازمان غذا و دارو تأیید شده است اما برای درمان بیماری غیر از مورد تأیید شده مصرف می شود. این داروها عبارتند از آمانتادین ((amantadine (Gocovri) و فلوکستین ((fluoxetine (Prozac).

مصرف داروهای OFF-LABEL

مصرف داروهای OFF-LABEL بدین معناست که دارویی که توسط سازمان غذا و دارو برای یک هدف و بیماری مشخص تایید شده است برای بیماری دیگری که تأیید نشده است، مورد استفاده قرار می گیرد. با این حال، پزشک می تواند این دارو را برای درمان بیماری دیگری نیز تجویز کند. زیرا، سازمان غذا و دارو، داروها را آزمایش و کنترل می کند و سپس آنها را تأیید می کند، اما این را که پزشک چگونه از این داروها برای درمان بیماران خود استفاده می کند، بررسی نمی کند. بنابراین، اگر پزشک تصور می کند که تجویز چنین دارویی برای مراقبت از بیمار مفید خواهد بود می توان آن را برای بیمار تجویز کند. 

 

داروهایی برای درمان dysesthesia 

Dysesthesia به معنای “حس بد” است. نوعی از درد است که بیمار حسی مانند سوزش یا خارش مداوم را دارد. همچنین می تواند حسی مانند رطوبت، شوک الکتریکی، یا سوزن سوزن شدن یا گز گز کردن باشد. برای درمان این عارضه پزشک ممکن است این داروها را تجویز کند: 

  • amitriptyline
  • (clonazepam (Klonopin
  • (gabapentin (Neurontin
  • (nortriptyline (Pamelor
  • (phenytoin (Dilantin

داروهایی برای درمان افسردگی

برخی تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که افرادی که مبتلا به بیماری ام اس هستند به احتمال زیاد به طور بالینی افسرده تر از دیگر افرد جامعه می باشند.

داروهایی که برای درمان افسردگی بیماران مبتلا به ام اس مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:

  • (bupropion (Wellbutrin SR, Wellbutrin XL
  • (duloxetine (Cymbalta
  • (fluoxetine (Prozac
  • (paroxetine (Paxil
  • (sertraline (Zoloft
  • (venlafaxine (Effexor

داروهایی برای درمان یبوست

یبوست یکی دیگر از عوارض رایج در میان مبتلایان به ام اس است. ممکن است پزشک برای درمان این عارضه یکی از این داروهای غیر تجویزی (بدون نسخه) را برای بیمار توصیه کند:

  • (bisacodyl (Dulcolax
  • (docusate (Colace
  • (magnesium hydroxide (Phillips’ Milk of Magnesia
  • (psyllium (Metamucil

داروهایی برای اختلال عملکرد مثانه

از دیگر عوارض شایع در میان مبتلایان به ام اس، اختلال عملکرد مثانه می باشد. علائم مربوط به این عارضه ممکن است شامل ادرار مکرر، بی اختیاری یا درنگ در شروع ادرار باشد. همچنین بیمار ممکن است دچار نوتاریا، (عفونت ادراری یا شب ادراری) شود. داروهایی که برای درمان این علائم تجویز می شود عبارتند از:

  • (darifenacin (Enablex
  • (oxybutynin (Ditropan XL
  • (prazosin (Minipress
  • (solifenacin (VESIcare
  • (tamsulosin (Flomax
  • (tolterodine (Detrol

داروهایی برای درمان اختلال عملکرد جنسی

بر اساس اعلام یک منبع مشخص هم مردان و هم زنان مبتلا به ام اس میزان بالایی از اختلال عملکرد جنسی را نسبت دیگر افراد جامعه تجربه می کنند.

داروهای خوراکی که ممکن است برای کمک به درمان اختلال نعوظ (ED) تجویز شود عبارتند از:

  • (sildenafil (Viagra
  • (tadalafil (Cialis
  • (vardenafil (Levitra

برای درمان این اختلال، داروهای قدیمی تر که بایستی مستقیما به آلت تناسلی مردان تزریق شوند نیز در دسترس هستند. این داروها به اندازۀ داروهای خوراکی که امروزه برای درمان این اختلال به کار می رود، مصرف چندانی ندارند و عبارتند از آلپرستادیل (alprostadil (Caverject. دارویی که ممکن است برای این منظور با نام داروی off-label تجویز شود، داروی فشار خون به نام پاپاورین است.

زنان ممکن است با مشکلاتی از قبیل کاهش احساس در مهبل یا کلوتری یا خشکی واژن مواجه شوند. در حال حاضر دارویی برای درمان این عوارض وجود ندارد. با این حال، زنان می توانند برای درمان خشکی واژن، از روان کننده های شخصی محلول در آب استفاده کنند که امکان تهیۀ آن بدون نیاز به نسخه نیز فراهم است. 

مشورت با پزشک

انواع مختلفی از داروها برای کمک به کنترل نسبی بیماری ام اس وجود دارد. نوع داروهایی که ممکن است برای بیمار مناسب باشد، بسته به نوع ام اس و علائم، از فردی به فرد دیگر متفاوت می باشد.

ممکن است امکان دسترسی به تمام این داروها برای بیمار فراهم نباشد. لذا بایستی از پزشک خود بخواهد تا تأیید کند که کدام یک از داروها در حال حاضر در بازار موجود هست و کدامیک از آنها برای بیمار مفید می باشد. بیمار بایستی با پزشک خود همکاری کند تا پزشک بتواند برای کنترل علائم ام اس و برای جلوگیری از آسیب های بیشتر ناشی از این بیماری برنامۀ درمانی منظمی را برای او در نظر بگیرد. انجام دقیق این برنامۀ درمانی به بیمار کمک خواهد کرد تا بتواند احساس بهتری داشته باشد و روند پیشرفت بیماری اش کندتر باشد.


منبع: healthline.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *