آموزش شیوه تربیت کودک بدون آنکه عصبانی شوید!

من خودم ذاتاً آدمی نیستم که داد و فریاد کنم، اما بار اوّلی که از ته دل سر دخترم داد کشیدم نه تنها دخترم بلکه دو نفر از دوستانم که با ما بودند با تعجّب به من نگاه کردند.

 

فکر کنم ٢ سالش بود یک لحظه از من دور شد و به سمت خیابان دوید. واکنش من ذاتی بود، می توانم بگویم از ته گلو و با تمام وجودم داد زدم. وقتی با صدای بلند فریاد کشیدم تا دخترم را از وسط خیابان کنار بکشم تمام وجودم می لرزید.

لحظه ای بعد یکی از دوستان نزدیکم گفت: “اوه آرام تر”. تا حالا ندیده بودم اینجوری داد بزنی. حتی فکرش را هم نمی کردم که همچین صدای بلندی داشته باشی.”

این من بودم که با آن صدای بلند داد زدم. اما فکر می کنم فقط به این خاطر بود که مطمئن بودم که خطر جدی متوجه دخترم هست.

آموزش شیوه تربیت کودک به روش اینوئیتی

دختر من یک بچۀ بومی آلاسکاست که رگ خونی اینوئیتی (Inuit) هم دارد. شاید به خاطر همین ریشۀ خانوادگی بود که اخیراً مقاله ای در سایت (NPR)، با عنوان “چگونه خانواده هایی با فرهنگ اینوئیتی (Inuit) به کودکان یاد می دهند که خشم خود را کنترل کنند” توجه مرا به خود جلب کرد. 

 

NPR : برنامۀ رادیو ملی عمومی آمریکا

inuit  یک گروه از مردم بومی و ساکنان مناطق قطب شمال گرینلند، کانادا و آلاسکا که شباهت های فرهنگی با یکدیگر دارند.



همانطور که داشتم قسمتی از این مقاله را مطالعه می کردم و در آنجا به طور دقیق توضیح داده بود که چگونه والدینی که فرهنگ اینوئیتی دارند هرگز کنترل خود را از دست نمی دهند و عصبانی نمی شوند، با خواندن آن احساس خیلی بدی به من دست داد.

چون هرچند آن روز در آن خیابان برای اولین بار بود که سر دخترم داد کشیدم اما مطمئناً آخرین بارم نبود. 

در حقیقت، بارها و بارها متعجب از این بودم که چقدر جایگاه مادری ام مرا تا مرز عصبانیت پیش برده و من در آن لحظات در مقابل دختر کوچکی که الان ۶ سال دارد و کلّی حرف های گستاخانه و بی ادبانه یاد گرفته است، الفاظ تند همراه با عصبانیت را به کار برده ام.

با این حال مقاله ای که از NPR خواندم داستان جین بریگز (Jean Briggs) را به یادم آورد، او یک انسان شناس بود که بیش از ٣٠ سال از عمر خود را در میان قبائل اینوئیتی سپری کرده بود.

طبق گفتۀ بریگز، خانواده هایی که او در میان آنها زندگی کرده بود، و بارها و بارها باعث عصبانیت آنها شده بود اما آنها هرگز عصبانی نشده و برخورد خشونت آمیزی با او نداشتند.

شیوه تربیت کودک
آموزش شیوه تربیت کودک

آن ها حتی در برابر برخی رفتارهای نادرست بچه های خود نیز واکنش همراه با عصبانیت از خود نشان نمی دادند و به جای آن ترجیح می دادند که لحن آرامی داشته باشد، و حتی از به کار بردن هرگونه رفتار خشونت آمیز همراه با عصبانیّت خودداری می کردند و هرگز کودک را به خاطر خطائی که انجام داده از چیزی محروم نمی کردند.

به گفتۀ بریگز، آنها از الفاظ ساده و بچگانه استفاده می کردند.

او می گفت که آنها با این طرز رفتار به کودکان خود می آموختند که هنگام عصبانیت خشم خود را کنترل کنند.

به نظر می رسد نکات آموزندۀ زیادی بود که می توانستم از طرز رفتار والدین اینوئیتی یاد بگیرم. لذا تصمیم گرفتم تمام تلاشم را به کار بگیرم و ببینم که چه چیز دیگری می توانم در این خصوص یاد بگیرم.

به کار بردن شیوۀ تربیتی مؤثر

رابرت سِیگِی سخنگو و متخصص اطفال در بیمارستان کودکان فلوتینگ (Floating Hospital) در مرکز پزشکی توفتس (Tufts) بوستون، می گوید من دریافتم که سبک والدین اینوئیتی یکی از سبک هایی است که آکادمی پزشکی اطفال آمریکا از آن حمایت می کند.

وی در گفتگو با  Healthline (هلث لاین) گفت: “من فکر می کنم تمام کارهایی که آنها انجام می دهند، همۀ آن چیزی است که من و دیگر متخصصان اطفال زمانی از آن حمایت کرده ایم.”

سِیگِی بیان می کند خانواده های اینوئیتی که درسایت NPR در مورد آن ها شرح داده شده است، نشان می دهد که آنها چگونه در برابر کودک به جای عصبانیّت رفتار مثبتی از خود نشان می دهند تا به او یاد دهند چه انتظاری از او داشتند تا اینکه بخواهند در برابر رفتار نادرست کودک او را سرزنش کنند.

شیوه تربیت کودک
آموزش شیوه تربیت کودک

او با اشتیاق بیان می کند که ” این طرز برخورد شگفت انگیز است”. ” تنها ایرادی که من بر این شیوۀ رفتاری می گیرم این است که ملایمت بیشتری در آن وجود دارد و من حتی مطمئن نیستم که واقعاً یک رفتار منفی است یا نه؟ مگر اینکه کودک واقعاً با خطر جدی مواجه باشد.” آکادمی پزشکی اطفال آمریکا در مدت های مدیدی تأکید بر آن داشت والدین توجه داشته باشند که هنگام تنبیه کردن، کتک زدن بچه برای رشد کودک مضر است. اما در مورد فریاد کشیدن چطور؟

معلوم می شود که بیانیۀ سیاست آکادمی پزشکی اطفال آمریکا در خصوص اقدام مؤثر برای تربیت کودکان به موضوع فریاد کشیدن بر سر کودک می پردازد. این بیانیّه اعلام می دارد که، ” استراتژی های انضباطی ناعادلانه، از جمله انواع تنبیه های بدنی و فریاد کشیدن بر سر کودکان، و ایجاد حس منفی در آنها نسبت به خودشان، تنها در کوتاه مدت تأثیر دارد و در بلندمدت بی تأثیر خواهد بود.”

سپس به ذکر مطالعات پژوهشی متعددی می پردازند که بر اساس داده هایی که ارائه می دهند از این دیدگاه حمایت می کنند.

بنابراین، موثرترین شیوه تربیت کودک شبیه چیست؟

طبق نظر سِیگِی، شیوه تربیت کودک مؤثر بسیار شبیه آن چیزی است که اینوئیتی ها انجام می دهند. مدل سازی رفتارهای مورد نظر، طرز صحبت کردن با کودکان متناسب با سطح سنی آنها، راهنمایی مجدد آنها، و بیان داستان هایی برای ترویج چیزی که دوست دارید کودک شما آن کار را انجام دهد ( و یا آن چیزی که می خواهید کودکتان از انجام آنها خودداری کند).

او توضیح می دهد که ” لازم نیست ترس و درد را وارد رابطۀ بسیار عاشقانه و دوست داشتنی مان کنیم رابطه ای که بین هر کدام از ما والدین و بچه ها وجود دارد.” نکتۀ پایانی بیانیۀ سیاست آکادمی پزشکی اطفال آمریکا این است که، ” ما می توانیم عملکرد بهتری داشته باشیم.”

آموزش قوانین احساسی به کودکان

نانسی مولیتور، دکترای روانشناسی بالینی و استادیار روانپزشکی بالینی و علوم رفتاری در دانشکده پزشکی دانشگاه فینبرگ نورث وسترن، قبول دارد که مدل سازی یک موضوع بسیار مهم برای آغاز تربیت کودک و فرزند پروری است.

شیوه تربیت کودک
آموزش شیوه تربیت کودک

او می گوید: “کودکان برای درک احساسات به دنیا نمی آیند”. “ما به شدت درگیر احساسات هستیم، اما لزوماً این احساسات را تعریف نمی کنیم و به طور شایسته و مناسب با آنها برخورد نمی کنیم.”

همچنین می گوید برای پدر و مادر بسیار مهم است که عبارات مناسب و شایسته را هم برای احساسات منفی و هم برای احساسات مثبت بکار برند.

والدین بایستی بدانند که کودکان آنها از بدو تولد از طرز رفتار آنها یاد می گیرند، و از آنها می آموزند که چگونه از عهدۀ احساسات پیچیده خود برآیند.

در این مفهوم، نادیده گرفتن عصبانیّت به شیوۀ اینوئیتی ها معانی زیادی دارد. اما آیا لزوماً این روش صحیحی است که افراد میل ذاتی خود را در نشان دادن به واکنش کاهش دهند (سرکوب کنند)؟ آیا اینکه کودکان نهایت عصبانیت پدر و مادر خود را ببینند تماشای این صحنه به طور بالقوّه برای آنها نکتۀ آموزنده ای دارد؟

مولیتور می گوید آنچه که بعد از عصبانیت بیش از حد پدر و مادر روی می دهد به طور بالقوه جنبه های مثبتی نیز دارد، اما اگر والدین بتوانند قبول کنند که آنها کنترل خود را از دست داده اند و بتوانند با کودک خود به شیوۀ بهتری سخن بگویند آنها می توانند به این طریق عصبانیت خود را کنترل کنند.

با همۀ آنچه که گفته شد بیشتر مردم هنگام عصبانیت هراز گاهی کنترل خود را از دست می دهند، اما این عصبانیت باعث می شود که واکنشی که آنها از خود نشان می دهند تأثیر مثبتی نداشته باشد.

او همچنین می گوید فکر نمی کنم انجام چنین حرکتی از روی عمد باشد و یا به این کار به عنوان یک تجربۀ یادگیری برای کودکان نگاه کرد تا اینکه به عنوان تجربۀ یادگیری برای خود والدین باشد.

داستان گویی

طبق NPR یکی دیگر از شیوه های تربیت کودک مؤثر در میان خانواده های اینوئیتی گفتن داستان های خلّاقانه و در برخی موارد داستان های ترسناک برای هدایت رفتار کودکان می باشد.

به عنوان مثال، آنها برای اینکه مانع از رفتن بچه ها کنار آب شوند، ممکن است به آنها بگویند یک هیولای دریایی در اعماق دریا پنهان شده است و منتظر هست بچه هایی که نزدیک آب می شوند را بخورد.

 

شیوه تربیت کودک
آموزش شیوه تربیت کودک

اگر شما به لحاظ اخلاقی نگران به کار بردن چنین شیوه های تربیتی هستید، سِیگِی اشاره می کند که داستان گویی به عنوان یک ابزار اصلاح رفتاری، شیوه ای است که تا حدی مورد توجه بسیاری از والدین بوده است.

او درون مایه های مبهم قصه های پری دریایی گریمز (Grimms) را مطرح می کند، ” فکر می کنم گفتن چنین داستان هایی یک عُرف رایج در میان مردم است. این ادعا پیشینۀ فلسفی ندارد، اما فکر نمی کنم که این داستان ها چندان هم مضر باشند. و اگر چنین نظری دارم به خاطر این است که بسیاری از فرهنگ ها چنین داستان هایی را در طول زمان های گذشته برای کودکان خود تعریف کرده اند.”

با این حال، مولیتور تردید زیادی در خصوص این شیوۀ فرزند پروری داشت.

او راجع به داستانی صحبت می کند که زمان بچگی مادربزرگش برایش تعریف کرده بود وقتی مادربزرگش می خواست او را از نزدیک شدن به انباری خانه باز دارد برایش گفته بود که داخل انباری یک هیولا خوابیده و منتظر هست هرکس خواست یواشکی از آنجا خوراکی بردارد او را بخورد.

مولیتور می گوید: “من بچۀ ترسویی بودم و این داستان کاملاً باورم شده بود. این شیوۀ رفتاری مادربزرگم جواب داده بود و من هرگز به آن انباری نرفتم. امّا این داستان باعث شده بود شب ها کابوس ببینم و موقع راه رفتن در خانه روی نوک پنجه هایم راه بروم. حتی الان هم که بزرگ شده ام وقتی هوا تاریک هست و در خانه تنها هستم این احساس ترس را دارم.”

بنابراین، داستان گویی به عنوان یک تاکتیک انضباطی می تواند به خصوص برای کودکان حساس، پیامدهای منفی ناخواسته ای به دنبال داشته باشد.

با این حال، مولیتور اذعان می کند که بسیاری از ما داستان های مشابهی برایمان گفته شده است و ما نیز اکنون این داستان ها را برای فرزندان خود تعریف می کنیم و حتی داستان های افسانه ای که به اشتراک می گذاریم معمولا در بردارندۀ یک پیام اخلاقی هستند.

بنابراین، بسته به نحوه استفادۀ آن، داستان گویی می تواند یک ابزار موثر برای والدین باشد تا از آن طریق بتوانند رفتار فرزندانشان را شکل دهند.

نکتۀ پایانی

من بر شیوۀ رفتاری مردم اینوئیتی تأکید می کنم . شیوۀ تربیتی که آنها برای تربیت و هدایت کودکانشان انتخاب کرده اند در آن هیچگونه زمانبندی و رفتار خشونت هنگام عصبانیت وجود ندارد. و به جای آن داستان های زیادی برای کودکان تعریف می کنند که آنها را در مسیر درست تری هدایت می کند.

زمانبندی یک نوع اصلاح رفتاری است که به طور موقت جدا کردن فرد از محیطی است که در آنجا رفتار غیرقابل قبول رخ داده است.

این آرام ترین شیوه تربیت کودکان است، و به گفتۀ سِیگِی، رویکرد والدین به این شیوۀ رفتاری هم موثر و هم صحیح می باشد. 

سِیگِی می گوید: “به طور کلی، کاری که “اینوئیتی” برای تربیت فرزندانشان انجام می دهد، به کارگیری شیوۀ یادگیری ذاتی کودک از طریق داستان گویی می باشد. این شگفت انگیز است و من تحت تأثیر قرار گرفتم.”

پس از تحقیقات بیشتر در مورد رویکرد اینویتی ها در خصوص شیوۀ تربیت کودکان، بایستی اعتراف کنم که نه تنها تحت تأثیر قرار گرفتم، بلکه برای من الهام بخش نیز بوده است.


به عنوان یک مادر که گاهی اوقات کنترل خود را از دست می دهم و عصبانی می شوم، اکنون دریافتم که چقدر رفتارهای مؤثرتر دیگری وجود دارد که می توانم به جای عصبانی شدن آنها را انجام دهم. این یک رویکرد فرزندپروری است  که می خواهم آن را تمرین و امتحان کنم که برای من و دخترم مفید خواهد بود.


منبع: healthline.com

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *